این روزها به برکت کلام مقام  معظم رهبری در جمع اساتید دانشگاههای کشور تا حدودی بحث های داغی راجع به "علوم انسانی" در فضای سایبر در حال طرح است ،البته ماجرای اعترافات سعید حجاریان نیز بر اهمیت توجه به این مسئله افزود و تا جایی پیش رفت که بخشی از خطبه های نمازجمعه این هفته به امامت آیت الله کاشانی هم به این موضوع اختصاص یافت.

اما آنچه که درخور توجه است تازه نبودن تاکیدات مقام معظم رهبری در حوزه علوم انسانی است

ولی دلیل آنکه این روزها بیشتر بدان توجه میگردد را می توان از برکات دولت نهم، پیروزی و سرافرازی جهانی میلیونها مردم ایران در انتخابات اخیر و در نتیجه قوت و قدرت تاثیر بیشتر کلام رهبری در افکار عمومی دانست.

اگر در دوران اصلاحات به سبب تحمیل قانون مطبوعات عده ای هنگام قرائت  حکم حکومتی رهبری مبنی بر خروج این قانون از حوزه بررس مجلس،به نشانه اعتراض به حق قانونی رهبری، صحن علنی مجلس را ترک می کنند و پس از مدتی با ترغیب نمودن عده ای دیگر اقدام به استعفا و تحصن می کنند و از آن زمان به بعد را عاشورای ولی امرمان می سازند و چفیه را بر قامت شانه هایشان مشاهده میکنند، و اگر در همان دوران بنا به اعتراض مقام معظم رهبری از عملکرد وزیر فرهنگ و ارشاد آن دوران-مهاجرانی- عده ای از نمایندگان ردای استیضاح ایشان را به تن می کنند و در جواب این نمایندگان، رئیس دولت اصلاحات گستاخانه تهدید به استعفا می کند،و اگر . . . هزاران اگری که تنها به سبب  افق فکری غلط مسئولین آن دوران بود . اما به یاری خداوند و توجه امام عصر باز بنا به سفارش امام خمینی که "پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت شما آسیبی نرسد" طرح و تفکر قدرتمند ولایت فقیه از پس گرد و خاک چهرگان غفلت زده عده ای نشان افتخار و ردای لیاقت خود را چونان همیشه به رخ تمامی بد طینتان کشید.

آری به راستی که وجود آگاهانه چنین شخصیت عظیمی توانست ایران غرق در تلاطمات گوناگون را به خوبی هدایت کند و از ویرانی پایه های عظیم کسب گردیده چندین ساله آن ممانعت کند. آری، حوادث اخیر هم تنها رزمایش برای ملت و مسئولان ایران اسلامی بود تا نقاط ضعف خود را بتواند شناسایی نموده و در جهت آن گام بردارد و بخشی از همین نقاط ضعف ، صعف در علوم انسانی است که مقام معظم رهبری بارها و از سالها پیش لزوم توجه بدان را گوشزد نموده اند :

ما بخصوص در زمینه علوم انسانى، برخلاف آنچه که انتظار مى‏رفت و توقّع بود، حرکت متناسب و خوبى نکرده‏ایم، بلکه مفاهیم گوناگون مربوط به این علم را - چه در زمینه اقتصاد و چه در زمینه‏هاى جامعه‏شناسى، روان‏شناسى و سیاست - به شکل وحى مُنزل از مراکز و خاستگاههاى غربى گرفته‏ایم و به‏صورت فرمولهاى تغییر نکردنى در ذهنمان جا داده‏ایم و بر اساس آن مى‏خواهیم عمل و برنامه خودمان را تنظیم کنیم! گاهى که این فرمولها جواب نمى‏دهد و خراب درمى‏آید، خودمان را ملامت مى‏کنیم که ما درست به‏کار نگرفته‏ایم؛ در حالى‏که این روش، روشِ غلطى است. ما در زمینه علوم انسانى احتیاج به تحقیق و نوآورى داریم.(1)

مشکل ما در گذشته همیشه این بوده که در زمینه‏هاى مختلف - در همه‏ى زمینه‏هاى علمى - چشم‏بسته و تقلیدى نگاه کردیم که ببینیم غربیها چه میگویند. درست است که غربیها حداقل دو قرن، دو قرن و نیم از ما در حرکت علمى جلوتر بودند و به مناطق خیلى عجیب و باورنکردنى‏اى هم رسیدند؛ در این تردیدى نیست. ما هم عقب ماندیم؛ با همه‏ى افتخارات گذشته‏مان، به خاطر تنبلیها و سوءسیاستها؛ در این تردیدى نیست. اما من قبلاً هم گفته‏ام، ما از شاگردى کردنِ پیش کسى که بلد است، ننگمان نمیآید؛ ولى میگوییم نباید فکر کنیم که ما همیشه باید شاگرد بمانیم. معناى این نگاه تقلیدى، این است: ما همیشه باید شاگرد بمانیم. نوآورى لازم است. اعتماد به نفسِ شخصى و اعتماد به نفسِ ملى در اساتید ما، یک ضرورت است. (2)

اما آنچه که من میتوانم به عنوان راهنمائى و راهبرد کلى به شما عرض کنم، تلاش و مجاهدت جوانانه و پیگیر است. شما که در دانشگاهید، فعالیت شما فعالیت دانشگاهى است؛ باید درس بخوانید، تحقیق کنید، به فکر نظریه‏سازى باشید. الگو گرفتن بى قید و شرط از نظریه‏پردازهاى غربى و شیوه‏ى ترجمه‏گرائى را غلط و خطرناک بدانید. ما در زمینه‏ى علوم انسانى احتیاج داریم به نظریه‏سازى. بسیارى از حوادث دنیا حتّى در زمینه‏هاى اقتصادى و سیاسى و غیره، محکومِ نظرات صاحبنظران در علوم انسانى است؛ در جامعه‏شناسى، در روان‏شناسى، در فلسفه؛ آنها هستند که شاخصها را مشخص میکنند. در این زمینه‏ها ما باید نظریه‏پردازى‏هاى خودمان را داشته باشیم و باید کار کنیم؛ باید تلاش کنیم؛ دانشجو باید تلاش کند. دانشجو و محیط دانشگاه باید نگاه کلان به هدفهاى انقلاب داشته باشد؛ دنبال آنها برود.(3)

1- بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با جمعی از استادان سراسر کشور 8/8/85

2- بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار استادان و اعضای هیئت علمی دانشگاهها 13/7/85

3- بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار استادان و دانشجویان دانشگاههای شیراز 14/2/87

4-از اینکه وبلاگم رو دیر به دیر به روز می کنم از دوستان واقعا پوزش می خوام اما متاسفانه فرصتی برای به روز کردن وبلاگ باقی نمی مونه.

5-این پست ادامه دارد.